Home / Gospodarka / Informacje podstawowe o gospodarce

Informacje podstawowe o gospodarce

W okresie międzywojennym tworzono podstawy gospodarki oparte na umiejętnym wykorzystaniu warunków naturalnych, lecz II wojna światowa zniweczyła trud włożony w tworzenie podstaw. Reformy systemu gospodarczego zapoczątkowano przed odzyskaniem niepodległości, w połowie lat 80. Do 1991 roku Estonia wchodziła w skład nadbałtyckiego regionu ekonomicznego ZSRR. Po okresie przejściowej zapaści związanej z ochłodzeniem więzi z Rosją, wprowadzane reformy pobudziły gospodarkę do wzrostu i „zwycięstwa nad postsowieckim dziedzictwem” – jak notują specjaliści HSBC. Od 1995 roku estońska gospodarka corocznie notuje wzrost na poziomie średnim 5% i jest jedną z najszybciej rozwijających się spośród państw Europy i świata. Według analityków HSBC Estonia od dwóch lat należy do najszybciej rozwijających się rynków wschodzących. Przy wydatnej pomocy krajów skandynawskich Estonia szybko modernizuje się. Zbudowano nowoczesny system bankowy, w 1998 roku doszło do konsolidacji w sektorze bankowym pozostało 5 z 9 banków oraz wszedł do tego sektora kapitał szwedzki. Zmodernizowano także system podatkowy, szybko postępuje prywatyzacja i restrukturyzacja, nastąpił znaczny napływ kapitału zagranicznego, zliberalizowano przepisy handlowe i celne. Dynamicznie i efektywnie przeprowadzane reformy zaowocowały unowocześnieniem gospodarki: z dominującej pozycji sektora przemysłowo – rolniczego przestawiono gospodarkę na sektor usługowy. Przemyślane i gruntowne reformy sprawiły, że ogólne otoczenie dla biznesu stało się lepsze niż w krajach Europy Centralnej, a Estonia stała się jednym z najbardziej atrakcyjnych celów inwestycyjnych w całej Europie. Negatywnym zjawiskiem jest deficyt w handlu zagranicznym, zaś pozytywnym jest nadwyżka wewnętrzna. Obecnie Estonia oceniana jest jako jeden z najlepiej przygotowanych krajów do przystąpienia do Unii Europejskiej i wstąpienia do strefy Euro. Estonia podobnie jak Litwa i Łotwa już teraz spełnia kryteria traktatu z Maastricht i ma duże szanse wprowadzenia euro w najwcześniejszym możliwym terminie w 2007 roku. Przewiduje się, że gospodarka estońska utrzyma wysoką dynamikę wzrostu także w bieżącym roku jak i kolejnych latach. Mniejsza zależność od rynku niemieckiego, niż Polski, Czech czy Węgier sprawiła, że Estonię ominie kryzys panujący obecnie w eurostrefie. Dzięki wysokiej dynamice, przemyślanym reformom oraz sprzyjaniu rozwoju gospodarki rynkowej Estonia, obok Litwy i Łotwy, zasługuje na tytuł „nowego tygrysa nowej Europy”. W 1991 roku było w Estonii 246 przedsiębiorstw typu joint ventures założonych z udziałem firm zagranicznych, głównie fińskich. W 1998 roku łączna wartość inwestycji zagranicznych (głównie z Finlandii) osiągnęła ponad 350 mln USD. W 1996 roku wpływy z prywatyzacji wyniosły 210 mln USD. Największym przedsięwzięciem tego typu w kraju oraz jednym z największych w regionie była prywatyzacja państwowej firmy telekomunikacyjnej Estonian Telecom. W 1999 roku sprzedano 49% akcji tej firmy. Struktura wytwarzania produktu krajowego brutto w 2001 roku: usługi 66%, przemysł i budownictwo 28%, rolnictwo 6% (odpowiednio w 1996 roku: usługi 65%, przemysł i budownictwo 28%, rolnictwo 7%). PKB w 1997 roku wyniósł 6450 USD na osobę. PKB, liczony według parytetu siły nabywczej, na jedną osobę w 2002 roku wyniósł 10 900 euro – porównując (2000 rok): Łotwa – 6975 euro, Finlandia – 23498 euro. Parytet siły nabywczej w 2002 roku całego społeczeństwa wyniósł 15,2 miliarda USD. Średni wzrost produkcji w latach 1990 – 1995 wyniósł -4,3%, w latach 1996-1997 6,4%, a w 2000 roku wyniósł aż 6,9%. W 2002 roku wzrost PKB wyniósł 4,4%. Przewiduje się, że dynamika wzrostu PKB wyniesie około 5% w bieżącym roku. W 2001 roku siła robocza stanowiła 608 600 osób. W 1998 roku 66% osób czynnych zawodowo znalazło zatrudnienie w sektorze usług i handlu, 20% w przemyśle, 11% w rolnictwie i leśnictwie. Bezrobocie w 2001 roku wyniosło 12,4%, w 1996 roku było to 9,4%.Inflacja, podobnie jak w 1999 roku, w 2002 roku wyniosła 3,7%. Dochody budżetu w 2002 roku wyniosły 1,89 miliarda USD, wydatki zrównoważyły dochody budżetowe – wyniosły także 1,89 miliarda USD. Zadłużenie zagraniczne w 2002 roku wyniosło 3,3 miliarda USD. W 2000 roku Estonia korzystała z 108 milionów USD pomocy zagranicznej. Najważniejsze ośrodki biznesu to Tallinn, Tartu, Pärnu, Viljandi, Valga i Rakvere. Estonia należy do Światowego Organizacji Handlu. Estonia ma dwuprocentowy udział w przydziale środków z funduszu PHARE.

Przeczytaj także:  Cud Estonii. Droga do sukcesu

Waluta

Estonia jako pierwsza z republik byłego ZSRR opuściła w 1992 roku strefę rublową i powróciła do własnej waluty. Korona (Kroon) Estońska (EEK; 1EEK = 100 senti). Około 3,3 EEK stanowi 1 PLN, 17,5 EEK wynosi około 1 USD (w 2002 roku). Korona Estońska ma stały kurs do Euro wynoszący 15,65 EEK za 1 EUR. Dzięki odzyskaniu rezerw złota zdeponowanych w bankach zachodnich przed inwazją ZSRR w 1940 roku, waluta estońska jest ustabilizowana. Dodatkową korzyść przyniósł system wymiany walut po stałym kursie (tzw. zarząd walutą currency board).

Usługi

Najważniejsze działy sektora usług to: tranzyt, technologie informacyjne i telekomunikacja. Coraz większe znaczenie ma turystyka. Zatrudnienie w sektorze usług wynosi około 69%.

Handel zagraniczny

Do roku 1991 wymiana towarowa Estonii była dokonywana zgodnie z zasadami systemu nakazowo – rozdzielczego, jaki obowiązywał w Związku Radzieckim. Obserwowany w 1991 roku poziom wymiany z republikami to 94,7% eksportu i 84,8% importu. W 1992 roku wymiana z państwami byłego ZSRR (włączając Litwę i Łotwę) spadł do 47% w eksporcie i 45,5% w imporcie. Bilans z republikami byłego ZSRR pozostał dodatni, głównie za sprawą dodatniego wyniku wymiany handlowej z Litwą (499,5 miliona koron). Ustalono, że w 1992 roku Estonia eksportowała towary do 94 krajów, a importowała z 97 krajów. W 1993 roku handel zagraniczny Estonii był wyraźnie ukierunkowany w stronę państw zachodnich. Estońskie towary eksportowano do 118 krajów, a importowano ze 145 krajów, co w rezultacie spowodowało deficyt w wymianie handlowej. W 1994 roku eksportowano towary do 115 krajów, a importowano ze 141 krajów. Bilans w handlu zagranicznym wyraźnie się pogorszył. Deficyt wyniósł 4,6 miliarda koron, z czego 4,1 miliarda za sprawą krajów europejskich, mimo to odnotowano wzrost eksportu i importu. Indeks cenowy eksportu w roku 1994 wyniósł 141% w stosunku do 1993 roku. Poziom żywności w eksporcie wzrósł wyraźnie – 12,3% (w 1991 roku było to 4,1%). Pozytywnym faktem był wzrost udziału w eksporcie drewna przetworzonego przy spadku eksportu drewna surowego – nieprzetworzonego. Kiedy jeszcze w 1992 roku nieprzetworzone drewno stanowiło do 54% eksportu drewna, a w 1993 – 33%, o tyle w 1994 roku wskaźnik ten spadł do 29%. Znamienny jest również fakt, iż spadł także reeksport metali i sprzętu transportowego, wzrósł natomiast udział importu maszyn i urządzeń (19,7%). Udział paliw spadł z 27,2% w 1992 do 14,1% w 1994 roku. Stosunek artykułów żywnościowych pozostał duży (9,9% całego importu), podobnie jak i tekstyliów (13%). Nie zanotowano istotnych zmian w handlu zagranicznym, jeżeli chodzi o kraje. Największy eksport odbywał się dalej w kierunku Rosji, Finlandii, Szwecji, Łotwy, Niemiec. Dominował import z Finlandii, Rosji, Niemiec, Szwecji i Holandii. W 1995 roku import rósł ciągle szybciej niż eksport. W porównaniu do 1994 rokiem import wzrósł o 35,3%, eksport o 24,3%, a deficyt w handlu zagranicznym osiągnął sumę 8,1 miliarda koron – 16% całkowitych obrotów. Finlandia, Rosja, Szwecja, Łotwa i Niemcy były głównymi partnerami eksportowymi Estonii, a Finlandia, Rosja, Niemcy, Szwecja i Holandia to kraje, z których najwięcej importowano. W 1995 roku udział Finlandii w eksporcie do Estonii wzrósł i Finlandia stała się głównym eksporterem na rynek estoński, drugie miejsce należało do Rosji. W 1995 roku Estonia eksportowała towary do 120 krajów, a importowała ze 157 krajów. Eksport tekstyliów zdobył największy udział w całym eksporcie 13,7% (w 1994 roku – 13,5%). Do 13% wzrósł eksport maszyn i urządzeń (w 1994 roku – 9,3%). Znamienny jest również wzrost eksportu drewna i artykułów z drewna do 12,5% (w 1994 roku – 10,2%), a także wzrost eksportu chemikaliów i wyrobów z tworzyw sztucznych. W eksporcie spadek odnotowała jedynie żywność, dając 7% (w 1994 roku – 12,3%). Najwięcej natomiast importowano maszyn i wyposażenia – 21,6% (w 1994 roku -19,7%), następnie minerały 11,5% (w 1994 roku – 14,1%) i tekstylia 10,4% (w 1994 roku – 10,3%). W 1996 roku wartość wymiany handlowej wyniosła 63,6 miliarda koron, z czego eksport stanowił 25,0 a import 38,6 miliardów koron. W porównaniu do poprzedniego roku, import wzrósł do 32,4%, a eksport do 18,7%. W 1995 roku eksport osiągnął 52,0% całej wymiany handlowej, w 1996 roku tylko 39,3%. Kontynuacja wzrostu deficytu w handlu zagranicznym wywołana była szybkim wzrostem importu. W 1996 roku deficyt w wymianie handlowej osiągnął kwotę 13,6 miliarda koron. Deficyt wzrósł ponad 11 razy od 1993 roku do 1996, w tym samym czasie wartość wymiany handlowej wzrosła tylko 2,8 razy (z 22,5 miliarda koron do 63,6 miliarda koron). W imporcie na czoło wysunęły się takie kraje jak Włochy (deficyt – 1 miliard koron), Japonia (deficyt 600 milionów koron) i Holandia (deficyt 600 milionów koron). W 1996 roku Estonia eksportowała do 119 krajów, a importowała ze 157 krajów. W 2002 roku wartość importu wyniosła 4,4 mld USD, a wartość eksportu wyniosła 3,4 mld USD. Towarami eksportowanymi w 2001 roku były: maszyny i wyposażenie 33%, drewno i papier 15%, tekstylia 14%, produkty spożywcze 8%, meble 7%, metale oraz produkty chemiczne. Najważniejsze towary importowane w 2001 roku to: maszyny i wyposażenie (33,5%), produkty chemiczne (11,6%), tekstylia (10,3%), artykuły żywnościowe (9,4%), wyposażenie transportowe (8,9%). W ciągu dekady eksport do strefy rublowej zmniejszył się do 10% w 2001 roku, a wzrósł do 75% do Unii Europejskiej. Najpoważniejszymi partnerami handlowymi Estonii w 2001 roku byli: Finlandia (33,8% eksportu i 18% importu), Rosja (8% importu), Szwecja (14% i 9%), Niemcy (6,9% i 11%), Łotwa (6,9% eksportu), Japonia, USA, Wielka Brytania (4,2% eksportu), Chiny (9% importu) oraz inne kraje zachodnie. Wymiana z Polską stanowiła jedynie 1,6% wymiany towarowej z zagranicą w 2001 roku, lecz zauważalny jest wzrost obrotów między Estonią a Polską. Bilans w handlu zagranicznym jest ujemny, w 1999 roku eksport wyniósł 2,5 mld USD, a import 3,4 mld USD. Deficyt w handlu od 1997 roku utrzymuje się na poziomie średnim 1 mld USD. Główne artykuły eksportowe w 1997 roku to: maszyny i narzędzia (17%), tekstylia (16%), żywność (między innymi ryby mrożone, 8%), chemikalia (8%), pojazdy (8%), produkty mineralne (8%), produkty zwierzęce, wyroby drzewno-papiernicze. Importowane są maszyny i narzędzia (21%), pojazdy (12%), żywność (10%), surowce mineralne (9%), tekstylia (8%), metale (8%) i chemikalia (8%) – dane z 1997 roku.

Turystyka

W 2004 roku Estonię odwiedziło 3,4 mln turystów zagranicznych (1,8 mln spędziło przynajmniej jedną noc), głównie z Finlandii i Niemiec, obserwuje się wzrost napływu turystów zagranicznych.

Komunikacja

W Estonii jest dobrze rozwinięta sieć dróg samochodowych, w 2000 roku ich długość wynosiła 30,3 tysiąca kilometrów (w tym o twardej nawierzchni 14,8 tysiąca kilometrów oraz nawierzchnie brukowane i utwardzane żwirowe: 29,2 tysiąca kilometrów, 75 kilometrów autostrady). Przez terytorium Estonii biegną trzy drogi międzynarodowe. E20 St. Petersburg – Tallin przez Maardu, Kohtla-Järve, Sillamäe, Narwę oraz Kingisepp. Druga trasa – E67 – Tallin – Praga biegnie przez Parnawę, Rygę, Mariampol, Warszawę i Wrocław. Trzecia trasa przecina na długości około 20 kilometrów południowo – wschodnią Estonię, biegnie przez niewielkie miasteczka Luhamaa, Misso oraz Murati. Ważnym dla Estonii jest projekt budowy trasy Via Baltica, która połączyć ma Finlandię i kraje bałtyckie z Europą Centralną.

Długość linii kolejowych w 1991 roku wynosiła 1026 kilometrów, a w 2001 roku linie pasażerskie miały długość 968 kilometrów. 132 kilometry linii kolejowych w 2001 roku było zelektryfikowane. Szerokość torów ma 1520 milimetrów. Sieć kolejowa używana głównie do regularnych przewozów pasażerów, a także linie przemysłowe. Powstał projekt linii Rail Baltica – drugiej osi obok Via Baltica łączącej Finlandię i kraje bałtyckie z Europą Centralną, obecnie linia kolejowa Tallin – Warszawa – Berlin łączy Estonię z Europą Środkową.

Drogi wodne, w 2002 roku, miały łączną długość 320 kilometrów.

Główne porty morskie to Tallinn, Maardu (Muuga), Palsdiski i Pärnu oraz Haapsalu, Kunda i Parnawa. Dziesiątki linii promowych łączy porty estońskie z Helsinkami, Sztokholmem. Liniowe rejsy wycieczkowe z całego świata odwiedzają porty Estonii. W Estonii istnieje flota handlowa o nośności (DWT) 193 042. Statki (37): 2 masowce, 13 ładowne, 5 kontenerowców, 2 tankowce ropy naftowej, 9 statków typu ro-ro, 6 pasażerskich żeglugi przybrzeżnej (dane z 2002 roku).

W Estonii są 32 lotniska z czego 8 o utwardzonej powierzchni (w 2001 roku). W 2002 roku 7 portów lotniczych, o utwardzonej powierzchni, ma pasy startowe o długości od 2438 do 3047 metrów, a 1 o długości poniżej 914 metrów. W 2002 roku, spośród 24 portów lotniczych, o nieutwardzonej powierzchni, 1 ma pas startowy powyżej 3047 metrów, 5 – od 2438 do 3047 metrów, 7 – od 1524 do 2437 metrów, 5 – od 914 do 1523 metrów, 6 poniżej 914 metrów. Najważniejsze porty lotnicze znajdują się w Tallinie, Tartu, Viljandi, Parnawie, Kuressaare i Kärdla. Z lotniska w Tallinie odlatują samoloty do Moskwy, St. Petersburga, Rygi oraz miast Europy Zachodniej i Skandynawii. Istnieje także bezpośrednie połączenie lotnicze między Polską a Estonią – z lotniska Okęcie w Warszawie codziennie oprócz czwartku odlatuje samolot do Tallina. Międzynarodowy port lotniczy w Tallinie obsługują Narodowe Linie Lotnicze, SAS, Finnair, Lufthansa oraz inne.

W 2002 roku gazociągi miały łączną długość 2000 kilometrów, płynął w nich gaz naturalny. Gazociągi: Tallin – Kohtla-Järve do Petersburga i z Daszawy (Ukraina) do Tartu (w budowie odcinek do Rakvere).

Estonia aktywnie uczestniczy w rozwoju współpracy regionalnej w zakresie infotechnologii i telekomunikacji. Estonia, dzięki postawieniu na nowe technologie, osiągnęła uznawany w świecie bardzo wysoki poziom tzw. „e-państwa”. Z powierzchni całego kraju możliwy jest dostęp do Internetu. W 2001 roku 38 prowiderów internetowych (ISP) oferowało swoje usługi. W 2002 roku w Estonii było 429,7 tysięcy użytkowników Internetu. Nowoczesne sieci (telefonii, telewizji, Internetu, radia) oparte na światłowodzie obsługują wszystkie największe miasta. W system połączeń międzynarodowych inwestuje wiele firm zagranicznych (głównie przez joint ventures), bardzo podniosło to jakość usług, światłowody do Finlandii, Szwecji, Łotwy i Rosji umożliwiają wysokiej jakości połączenia cyfrowe.

Szybki rozwój sieci komórkowych zaowocował przewyższeniem liczby telefonów stacjonarnych przez telefony komórkowe. W 2000 roku było 501 691 zarejestrowanych telefonów stacjonarnych. Na koniec 2001 roku zarejestrowanych było 711 tysięcy telefonów komórkowych. Oficjalnym znakiem identyfikacyjnym (pojazdów oraz stron internetowych) Estonii jest ‚ee’.

Tranzyt

Estonia leżąc nad Morzem Bałtyckim od wieków leży na skrzyżowaniu najważniejszych szlaków europejskich. Ważne szlaki handlowe prowadziły tędy już w średniowieczu, między innymi Nowogród – Tallin – Lubeka – Hamburg – Brugia – Londyn. Na zachód Europy „eksportowano” skóry, zboża i wosk, natomiast „importowano” ubiory, śledzie, sól i przyprawy korzenne. Położenie to miało swoje dobre, ale również złe strony. Estonią zawsze była pod silnym wpływem stosunków Wschód – Zachód, a w pobliżu terytorium przebiegały linie stref wpływów, co dało Estonii niezwykle burzliwą i dramatyczną historię.

Za czasów Związku Radzieckiego Estonia była niedostępnym krajem z poskromionym potencjałem gospodarczym, a także tranzytowym. Sytuacja zaczęła się zmieniać od połowy lat 80. Wówczas rozpoczęła się budowa portu w Maardu, leżącego w pobliżu Tallina, który dziś nazywany jest Tallińskim Nowym Portem. Po odzyskaniu niepodległości tranzyt zaczął ponownie odgrywać znaczącą rolę w bilansie handlowym Estonii. Obecnie położenie to owocuje silną pozycją dla rozwoju handlu.

Wciąż wzrasta rola tranzytu przez estońskie porty morskie, szlaki rzeczne, koleje i drogi. Około 80% masy towarowej przechodzi tranzytem przez Estonię w kierunku Wschód-Zachód lub Zachód-Wschód, a tylko 20% – w kierunku południkowym. Większa część tranzytu równoleżnikowego odbywa się w sposób kombinowany – kolejowo-morski, głównie przez port Maardu w pobliżu Tallina, natomiast tranzyt południkowy (głównie fiński) najczęściej odbywa się transportem samochodowym z małym odcinkiem przeprawy promowej przez Zatokę Fińską. Przewiduje się, że tranzyt Estonii w latach 2000-2005 ma wzrosnąć z 15 mln ton (obecnie) do około 35 mln ton rocznie.

Obszarami, którym przepowiada się rozwój znaczenia tranzytowego: obszar Paldiski z dwoma portami (w pobliżu byłego lotniska wojskowego), Tartu (z portem lotniczym Raadi) i Pärnu oraz port w Maardu. Głębokość torów podejściowych i basenów portowych dochodzi do 18,5 metra (rekordowa w Zatoce Fińskiej) i możliwe jest obsłużenia wszystkich statków, które przepłyną przez Cieśniny Duńskie głębokie na 16,5 metra. Port Maardu jest także portem niezamarzającym przez cały rok. Pierwotnie port był planowany jako zbożowy i do obsługi ładunków wymagających niskich temperatur, aktualnie konkurencja wymusiła rozszerzenie oferty o terminale paliwowe, węglowe i do obsługi innych towarów masowych. Obecnie Estończycy poszukują strategicznych inwestorów z kwotą przynajmniej 8 mld USD, niezbędnych do dalszego rozwoju portu Maardu.

Dużym przedsięwzięciem jest rozpoczęcie budowy przez fińskie firmy budowlane tranzytowej autostrady Via Baltica, mającej bezpośrednio połączyć Helsinki przez kraje bałtyckie z Warszawą i dalej z Południową i Zachodnią Europą. Kolejnym przedsięwzięciem, które jest obecnie w fazie projektu jest Rail Baltica – linia kolejowa, która ma połączyć Finlandię, kraje bałtyckie z Europą Centralną. Ostatnio pojawiła się idea połączenia kolejowo-promowego łączącego Tallin i Helsinki biegnącego podmorskim tunelem na Zatoce Fińskiej, ale to chyba na razie melodia przyszłości. Natomiast projekt połączenia autostradowego portu Hamburg z portem St. Petersburg nazwany Via Hanseatica został zainicjowany i jest finansowany przez kapitał niemiecki. Droga ta ma przebiegać w pobliżu estońskich miast Tartu i Jôhvi.

Estonia z racji położenia jest doskonałym miejscem dla obsługi tranzytu Europy Zachodniej z ST. Petersburgiem i północno – zachodnią Rosją oraz z Finlandią.

Przemysł

Najważniejsze surowce mineralne: łupki bitumiczne (wydobycie 19,6 mln ton – w 1991 roku, sposobem odziedziczonym po ZSRR powodującym duże straty w naturze), torf (używany w energetyce-jest ponad 350 małych elektrowni zasilanych torfem oraz w budownictwie), fosforyty (w okolicach Tallina), bursztyn, skała wapienna (m.in. na północy – przykryta cienką warstwą innych skał: piaskiem, gliną, torfem), dolomity, a także niewielkie ilości węgla brunatnego. Produkcja energii elektrycznej w 2000 roku wyniosła 7,056 miliardów kWh, największe elektrownie (opalane łupkami): Nadbałtycka 1620 MW i Estońska 1600 MW. Głównymi źródłami energii są: paliwa kopalne 99,96% oraz energia wodna 0,04% (dane z 2000 roku). Konsumpcja energii w 2000 roku wyniosła 5,362 miliardów kWh, w tym samym roku wyeksportowano 1,2 miliardów kWh. Nie importuje się energii elektrycznej. Przemysł elektrotechniczny, maszynowy, celulozowo-papierniczy, precyzyjny, chemiczny (nawozy azotowe i fosforowe), włókienniczy (bawełniany), spożywczy (rybny, mleczarski, mięsny). Dobrze rozwiną się również przemysł drzewny oraz produkcja mebli. Jednym z głównych estońskich produktów eksportowych są silniki elektryczne i wyroby przemysłu elektronicznego. Rzemiosło artystyczne (m.in. wyroby ze skóry i metalu). Wzrost produkcji przemysłowej w 2002 roku wyniósł 5%. Główne ośrodki przemysłu: Tallin, Tartu, Narwa, Kohtla-Järve. Zatrudnienie w przemyśle wynosi około 20%. Obecnie Estonia rozwija perspektywiczne branże jak infotechnologia, biotechnologia i nowe materiały oraz inne.

Bogactwa naturalne

Estonia w porównaniu z sąsiadami zasobna jest w bogactwa naturalne, a szczególnie opałowe. Bogate złoża łupków palnych są położone w północno – wschodniej Estonii w okolicach Kohtla-Järve. Około 60% wydobytych łupków wykorzystuje się jako paliwa w dużych elektrociepłowniach, a pozostała część służy do produkcji oleju łupkowego i gazu energetycznego. Destylacja łupków palnych pozwala uzyskać bardzo cenne surowce chemiczne, zdolne konkurować z produktami przeróbki ropy naftowej czy gazu ziemnego. Z surowców tych wytwarza się środki myjące, lakiery, formalinę, garbniki syntetyczne, benzol, oleje silnikowe, benzynę. Na przestrzeni lat dziewięćdziesiątych w bilansie paliwowym Estonii wyraźnie wzrosło wykorzystanie łupków palnych i innych rodzajów paliw miejscowych z 58% do 67%. Drugim bogactwem naturalnym Estonii jest torf. Występuje on na terenach bagnistych, zajmując 22% terytorium Estonii. Zagłębie torfu przemysłowego zajmuje obszar 477 tysięcy hektarów. Surowiec ten, pomimo tak bogatych zasobów, odgrywa niewielką rolą energetyczną, gdyż nie jest wykorzystywany jako paliwo w elektrociepłowniach. Jego znaczenie energetyczne sprowadza się jedynie do ogrzewania mieszkań metodą tradycyjną (w formie brykietów). Pewna ilość torfu wykorzystywana jest w hodowli jako ściółka i w celu nawożenia użytków rolnych, a ponadto w niewielkich ilościach jako materiał izolacyjny w budownictwie i surowiec w przemyśle chemicznym. W Maardu koło Tallina eksploatowane są fosforyty, są to największe złoża w Europie, występują na głębokości 15 200 metrów. Część złóż jest dogodnie położona pod względem geologicznym i eksploatowana jest w celu produkcji surowców mineralnych. Znaczna ilość tego surowca jest jednak przemieszana z łupkami gliniastymi, zawierającymi około 15% substancji organicznych (kerogenu), siarki i innych minerałów. Łupki gliniaste posiadają niekorzystną właściwość: przy zetknięciu z powietrzem i wodą następuje ich samozapłon, przy czym wydobywają się gazy szkodliwe dla otoczenia. W Estonii występują również surowce budowlane wapień, dolomity, margle, gliny, piaski i żwiry. Dolomity wydobywane na wyspie Saaremaa wykorzystuje się do celów dekoracyjnych. Na północy kraju wydobywa się glinę niebieską, stanowiącą bardzo dobry surowiec do produkcji wyrobów ceramicznych. Do liczących się bogactw należy zaliczyć wody mineralne i borowiny występujące w zachodniej części kraju, nad jeziorami nadmorskimi i w rejonach występowania torfu. Bogactwa naturalne Estonii (na podstawie: Rynek budowlany Estonii – 1996, Wydawnictwo AO Ůlo & Tiit Siinmaa,Tallinn-1996, s. 13.)

LP Bogactwo naturalne ilość w mln. m3
1. Łupek palny 3 710,0
2. Fosforyty 1 248,0
3. Torf 1 540,0
4. Borowina 2,1
5. Sapropiel 32,3
6. Wapień do produkcji cementu 102,0
7. Glina do produkcji cementu 28,6
8. Piasek kwarcowy 14,1
9. Piasek budowlany 310,7
10. Piasek ceramiczny 0,9
11. Żwir 72,8
12. Glina do produkcji cegły 26,1
13. Wapień do wypalania 20,8
14. Wapień budowlany 408,8
15. Wapno jeziorne 843,0
16. Dolomit do obróbki 7,8
17. Dolomit budowlany 31,6
18. Dolomit kwarcowy 834,0
19. Granit 2 950,0

Dotychczas nie opracowano technologii wydobycia, która byłaby neutralna dla środowiska. Sytuację utrudnia fakt, że fosforyty zalegają w rejonie rozwiniętego rolnictwa, nad Zatoką Fińską, w sąsiedztwie parku narodowego Lahemaa.

Rolnictwo

Użytki rolne zajmują 37,4% powierzchni (w 2001 roku). W rolnictwie i leśnictwie zatrudnionych jest około 11% pracujących. Zbiory zbóż (jęczmień, owies, pszenica) wyniosły 643 tys. ton w 1996 roku, rośliny pastewne (głównie wieloletnie trawy), ziemniaki (0,6 mln ton), len, w strefach podmiejskich – warzywa oraz rośliny oleiste. Na terenach Estonii występują głównie mało żyzne gleby bielicowe. Intensywna hodowla bydła mleczno-mięsnego (758 tys. sztuk – w 1990 roku), trzody chlewnej typu mięsnego (1 mln), owiec, kóz, drobiu. Mleko i mięso są ważnym towarem eksportowym. Łąki i pastwiska położone są głównie w wzdłuż rzek. Warunki naturalne sprzyjają rybołówstwu morskiemu, większą część połowów przeznacza się na eksport. Główne porty rybackie: Tallin, Parnawa, Haapsalu i Kuressaare.

About Portal Eesti.pl

Portal Eesti.pl
Portal estoński Eesti.pl od 2003 roku dostarcza informacji o Estonii. W naszych zasobach znajduje się obecnie prawie 600 artykułów, aktualności, tekstów informacyjnych, lekcji języka estońskiego, galerii i innych. Nasze treści pokrywają pełne spektrum tematów związanych z Estonią i w mniejszym stopniu z krajami bałtyckimi i nordyckimi.