Home / Polityka / Państwa bałtyckie / Atrakcje Litwy

Atrakcje Litwy

Wilno

Wilno, Vilnius, stolica Litwy, w dolinie Wilii, otoczonej z obu stron wzgórzami. Liczy 584 tysiące mieszkańców. Mieszkańcy: Litwini 51%, Rosjanie 20%, Polacy 19%, Białorusini 5%. Drugi po Kownie ośrodek przemysłowy kraju. Przemysł głównie maszynowy (obrabiarki, wiertła, maszyny rolnicze), elektrotechniczny (silniki elektryczne, sprzęt elektrospawalniczy), ponadto przemysł lekki (włókienniczy, odzieżowy, skórzano-obuwniczy), chemiczny (tworzywa sztuczne, wyroby chemii gospodarczej, farmaceutyczny), spożywczy, materiałów budowlanych, drzewny (meblarski). Duże zakłady papiernicze (założone w 1836 roku). Ważny węzeł kolejowy i drogowy. Międzynarodowy port lotniczy (od 1992 roku regularne połączenie z Warszawą). Centrum naukowe i kulturalne Litwy. Uniwersytet i 5 innych szkół wyższych (w tym konserwatorium). Siedziba Litewskiej Akademii Nauk (założona w 1941 roku). 20 instytutów naukowych. Filharmonia Narodowa. Liczne biblioteki, największe: Uniwersytecka (od XVI wieku) i Narodowa (po 4,4 mln tomów). Muzea, m.in. Sztuk Pięknych, Rzemiosła Artystycznego, Etnografii, A. Mickiewicza (w domu, w którym mieszkał poeta w 1822 roku). Galeria obrazów. Wytwórnia filmowa (założona w Kownie w 1940 roku, przeniesiona do Wilna w 1949 roku). Stare Miasto przy ujściu Wilejki (Wilenki) do Wilii. Trwają prace nad jego odbudową (od 1986 roku uczestniczą polscy konserwatorzy). Nad miastem wznosi się Góra Zamkowa (lub Wzgórze Zamkowe) z Basztą Giedymina. Na zachodzie od obecnego centrum Wilna, w zakolu Wilii, park Vingis o powierzchni 200 ha, z wielką estradą (odbywały się tu co 5 lat festiwale pieśni, a także koncerty). W 1957 roku do Wilna włączona, oddzielona pasem lasów, dzielnica Nowa Wilejka. Nowe dzielnice głównie w północnej i zachodniej części miasta. Dzielnice willowe, m.in. na Antokolu. Parki, m.in. Bernardyński. Cmentarze na Rossie, Bernardyński (założony w 1810 roku), na Antokolu (założony na początku XIX wieku).

Historia. Wzmiankowane w 1323 roku, za panowania Giedymina, który na Górze Zamkowej wzniósł zamek, rezydencję książęcą. Ludność rozwijającej się wokół zamku osady stanowili pierwotnie Rusini. W 1387 roku po przyjęciu chrztu przez Litwinów, będącego konsekwencją unii z Polską (w 1385 roku), Władysław II Jagiełło nadał Wilnu prawa magdeburskie. Miasto zaczęło się rozwijać, powstały cechy rzemieślnicze. W latach 1503-1522 otoczone murami obronnymi z 9 bramami i 3 basztami, zburzonymi (z wyjątkiem Bramy Miednickiej, zwanej też Ostrą) w latach 1799-1805.
Szczytowy rozwój miasto przeżywało za panowania Zygmunta II Augusta, który od 1544 roku przebywał w Wilnie ze swoim dworem. W 1578 roku król Stefan Batory założył w Wilnie akademię prowadzoną przez jezuitów (Uniwersytet Wileński), dzięki której miasto stało się ważnym ośrodkiem myśli naukowej, religijnej i politycznej. W 1655 roku zdobyte i okupowane do 1660 roku przez wojska moskiewskie, wskutek grabieży, pożarów i rzezi mieszkańców podupadło. Po III rozbiorze Polski (w 1795 roku) wcielone do Rosji, stolica guberni. W 1812 roku zajęte przez wojska Napoleona I.
W pierwszym 30-leciu XIX wieku przodującą rolę w życiu miasta odgrywał uniwersytet, zreorganizowany w 1803 roku, z polskim językiem wykładowym. Rozwijały się patriotyczne, samokształceniowe organizacje młodzieżowe (filomaci, filareci, promieniści). W 1832 roku, wskutek represji po powstaniu listopadowym (w latach 1830-1831), władze zaborcze zamknęły uniwersytet. Do 1842 roku przetrwał Wydział Lekarski, przekształcony w Akademię Medyko-Chirurgiczną, i Wydział Teologiczny, przekształcony w Akademię Duchowną.

W okresie powstania styczniowego (w latach 1863-1864) trwały w mieście walki, spacyfikowane przez generał-gubernatora M.N. Murawjowa. W latach 1915-1918 Wilno było okupowane przez Niemcy. W lutym 1919 roku zostało stolicą proklamowanej Radzieckiej Socjalistycznej Republiki Litwy i Białorusi. 19 kwietnia 1919 roku zajęte przez wojsko polskie. Podczas wojny polsko-bolszewickiej (w latach 1919-1921), 14 lipca 1920 roku zdobyte przez Armię Czerwoną i przekazane Litwie. 9 października 1920 roku zajęte przez generała L. Żeligowskiego, który proklamował powstanie Litwy Środkowej. 20 lutego 1922 roku Sejm Wileński przyjął uchwałę o przyłączeniu Litwy Środkowej do Polski, co w 1923 roku uznała Konferencja Ambasadorów.

19 września 1939 roku zdobyte przez Armię Czerwoną, przekazane Litwie. W czerwcu 1940 roku ponownie zajęte przez Rosjan, stolica Litewskiej SRR. Prześladowania i deportacje w głąb ZSRR objęły około 35 tysięcy mieszkańców Wilna i okolic, głównie Polaków. W czerwcu 1941 roku zajęte przez Niemców. W masowych egzekucjach w pobliskich Ponarach zginęło około 100 tysięcy mieszkańców Wilna, głównie Żydów. W lipcu 1944 roku wyzwolone przez wojska radzieckie przy współudziale AK. Oddziały AK zostały rozbrojone przez Armię Czerwoną, znaczna część żołnierzy została uwięziona i wywieziona w głąb ZSRR. W latach 1944-1991 ponownie stolica Litewskiej SRR. Od 1991 roku stolica suwerennej Litwy.

Zabytki. Baszta Giedymina (XIV-XV wiek), fragmenty obwarowań miejskich (XVI wiek) z Bramą Miednicką, zwaną też Ostrą, z kaplicą Matki Bożej Ostrobramskiej, katedra fundacji Władysława II Jagiełły (z 1387 roku, przebudowana XVI-XVIII wieku, obecnie parafia polska).
Kościoły: Bernardynek (z lat 1594-1596, obecnie Muzeum Architektury), Św. Anny (XVI wiek), Bernardynów (XVI wiek), Św. Stefana (około 1600 roku), Św. Kazimierza (z lat 1604-1616, przebudowany XVII-XIX wiek), Wszystkich Świętych (z lat 1620-1631, rozbudowany XVIII wiek), Św. Katarzyny (z 1622 roku, XVIII wiek), Św. Teresy (z lat 1635-1650), Św. Piotra i Pawła na Antokolu (z lat 1668-1676), Św. Jakuba i Filipa (z lat 1690-1737), Trynitarzy na Antokolu (z lat 1694-1717, był cerkwią do 1919 roku, w okresie międzywojennym pełnił rolę kościoła przyszpitalnego, zamknięty po II wojnie (teren wojskowy) po 1991 roku został oddany na kościół seminaryjny), Misjonarzy (z lat 1695-1730, obecnie szpital), Wizytek (około 1715 roku – około 1760 roku, obecnie więzienie), Św. Rafała (XVIII wiek), katedra metropolitarna prawosławna (XVII-XIX wiek), kościół i klasztor Bazylianów (XVII wiek), kościół ewangelicko-reformowany (XVI, XVIII wiek), kościół ewangelicko-augsburski (XIX wiek).

Synagoga chóralna (z 1903 roku). Meczet (XIX wiek), Stary Arsenał (XVI-XVII wiek, obecnie Muzeum Rzemiosła Artystycznego).
Pałace: Biskupi (Rzeczypospolitej, XVIII wiek), Brzostowskich (XIX wiek), Chodkiewiczów (XVI, XIX wiek), J. Radziwiłła (XVII wiek), kardynała J. Radziwiłła (XVI, przebudowany XIX wiek), Sapiehów na Antokolu (XVII-XVIII wiek), Słuszków (XVII wiek), Tyszkiewiczów (XIX wiek).
Zespół budowli uniwersyteckich, m.in.: Obserwatorium Astronomiczne (XVII wiek) i Sala F. Smuglewicza (XIX wiek). Ratusz (z 1783 roku, obecnie Muzeum Sztuk Pięknych), liczne gmachy użyteczności publicznej, m.in. Filharmonia (z 1906 roku) i dawny Teatr Polski (z lat 1912-1913).

About Portal Eesti.pl

Portal Eesti.pl
Portal estoński Eesti.pl od 2003 roku dostarcza informacji o Estonii. W naszych zasobach znajduje się obecnie prawie 600 artykułów, aktualności, tekstów informacyjnych, lekcji języka estońskiego, galerii i innych. Nasze treści pokrywają pełne spektrum tematów związanych z Estonią i w mniejszym stopniu z krajami bałtyckimi i nordyckimi.